Kodomo no hi วันเด็ก วันของเด็ก ๆ


สวัสดีค่ะ กลับมาเจอกันอีกครั้งตามสัญญานะคะ ตอนนี้วันเวลาก็ผ่านมาถึงอีกเทศกาลหนึ่งอีกแล้วค่ะ นั่นคือ เทศกาลวันเด็ก (ผู้ชาย) ซึ่งทางการญี่ปุ่น นับว่า เป็นวันเด็ก こどもの日 : こどものひ และนับเป็นวันหยุดราชการ


วันเด็ก (ผู้ชาย) นี้ เป็นวันเทศกาลหนึ่งในห้าของเทศกาลประจำฤดูกาล 五節句 : ごせっく gosekku เรียกว่า 端午の節句 : たんごのせっく tango no sekku ที่ปฏิบัติสืบต่อกันมาเป็นธรรมเนียม

: はし、はた : タン

hashi, hata : tan

หมายถึง เริ่มต้น

: うま :

uma : go

ความหมายจริงๆ แล้วหมายถึง ม้า แต่ในที่นี้หมายถึง เลขห้า


เมื่อนำมาเขียนรวมกันให้ความหมายว่า 5月最初の午の日 : 5 がつさいしょのうまのひ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว ไม่ได้มีความหมายเฉพาะเจาะจงลงไปว่า คือวันที่ 5 เดือน 5 แต่อย่างใด แต่ไม่ทราบว่าตั้งแต่เมื่อไหร่ ที่มีการนำเสียง go ที่เหมือนกันของการอ่านออกเสียงอักษรคันจิ : และ : มาแทนกัน ทำให้ 端午の節句 : たんごのせっく กลายเป็นวันที่ 5 ของเดือน 5 ไปโดยปริยาย ซึ่งนับว่าเป็นสำคัญวันหนึ่งที่ทำ 厄払い : やくばらい yakubarai หรือการปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายออกไปจากชีวิต

ประเพณี 端午の節句 : たんごのせっく นี้ คาดว่าเริ่มมีขึ้นในญี่ปุ่นเมื่อประมาณสมัยนารา ต่อกับสมัยเฮอัน ซึ่งเป็นช่วงที่เริ่มมีการนำ 五節句 หรือประเพณีเกี่ยวกับชีวิตทั้ง 5 เข้ามาใช้ ซึ่งมีธรรมเนียมปฏิบัติโดยทำการขจัดปัดเป่าสิ่งชั่วร้ายออกไปจากชีวิต ในช่วงสมัยเอโดะ ถือว่าเป็นประเพณีของเด็กผู้ชาย และในปี 1948 ทางรัฐบาลญี่ปุ่นได้กำหนดให้วันที่ 5 พฤษภาคมของทุกปีเป็นวันเด็ก こどもの日(kodomo no hiและให้ถือเป็น 祝日: しゅくじつ shukujitsuหรือวันหยุดเฉลิมฉลองอีกวันหนึ่งด้วยตั้งแต่นั้นมา สัญลักษณ์ประจำวันเด็กของญี่ปุ่นที่เห็นกันอยู่ในปัจจุบันนี้ คือ ธงรูปปลาคาร์ฟ 鯉幟 : こいのぼり koi nobori และการประดับตุ๊กตาชุดนักรบ 5 月人形 : がつにんぎょう

祝  : いわ・う:シュク

iwau : shuku

ฉลอง

: ひ : ジツ

hi : jitsu

วัน

: こい

koi

ปลาคาร์ฟ

: のぼり

nobori

ธงมีสัญลักษณ์ประจำตระกูล

  

ซึ่งในตอนแรกเป็นการฉลองวันเด็กสำหรับเด็กผู้ชาย แต่ปัจจุบันนี้ถือเป็นการฉลองวันเด็กทั้งเด็กผู้ชายและเด็กผู้หญิง ซึ่งนับได้ว่าเป็นธรรมเนียมปฏิบัติวันเดียวในห้าวันของ 五節句 : ごせっく ที่ได้รับการยอมรับอย่างเป็นทางการ


ตามตำนานนั้นกล่าวว่า ในสมัยจีนโบราณนั้นในวัน 端午の節句 : たんごのせっく นี้ จะต้องออกไปหาหญ้าสมุนไพรที่เรียกว่า 菖蒲 : しょうぶ (shoubu) มาต้มอาบเพื่อให้ร่างกายแข็งแรง และเป็นการขจัดสิ่งชั่วร้ายออกไป เมื่อประเพณีดังกล่าวถูกนำมาสู่สังคมญี่ปุ่น ได้เริ่มแพร่หลายจากสังคมในพระราชวัง มาสู่บรรดาตระกูลนักรบ ทำให้ประเพณีนี้เป็นประเพณีเพื่อการเฉลิมฉลองในสมัยเอโดะ ทางรัฐบาลโชกุนได้ให้ความสำคัญกับวันที่ 5 เดือน 5 บรรดาไดเมียวและทหารใกล้ชิดโชกุนได้เตรียมเครื่องแต่งกายที่ใช้ในงานพิธี 式服 : しきふく shikifukuเพื่อเป็นของขวัญส่งไปยังปราสาทเอโดะ

หลังจากนั้นในหมู่บรรดาบ้านตระกูลนักรบ เมื่อมีเด็กผู้ชายถือกำเนิดมาจะนำธงสัญลักษณ์ประจำตระกูล หรือสิ่งที่มีสัญลักษณ์รูปม้าไปติดไว้ที่หน้าประตูทางเข้าบ้าน และเมื่อธรรมเนียมดังกล่าวแพร่หลายไปยังประชาชนทั่วไป เนื่องจากประชาชนทั่วไปไม่ได้รับอนุญาตให้มีติดตั้งธงประจำตระกูลได้ จึงได้มีการปรับเปลี่ยนธงประจำตระกูลให้เป็นธงรูปปลาคาร์ฟ : こい (koi) เพื่อเป็นการอธิฐานเพื่อความเป็นสิริมงคลและความเจริญก้าวหน้า

เราทราบถึงที่มาของการประดับธงปลาคาร์ฟไปแล้วนะคะ แต่เรายังขาดอีกสิ่งหนึ่งที่เป็นสัญลักษณ์สำคัญของวันเด็กของญี่ปุ่นไป นั่นคือการประดับตุ๊กตาชุดนักรบ ในตอนกลางของสมัยเอโดะนั้นบรรดาตระกูลนักรบได้เริ่มทำการประดับชุดเกราะ (ของจริง) 甲冑 : かっちゅう kacchuuพร้อม ๆ กับติดธงประจำตระกูลที่หน้าทางเข้าบ้านเมื่อมีเด็กผู้ชายเกิดในบ้านอย่างที่กล่าวมาข้างต้นในเดือน 5 ส่วนประชาชนทั่วไปนั้น เนื่องจากไม่มีชุดเกราะ จึงมีการทำตุ๊กตานักรบ มาติดตั้งแทน บางครั้งเรียกกันง่าย ๆ ว่า ตุ๊กตาเดือน 5 หรือ 5月人形 : 5がつにんぎょう 5 gatsu ningyou ทั้งนี้เพราะความเชื่อที่ว่าชุดเกราะเป็นเครื่องป้องกันตัว ดังนั้นจึงประดับเพื่อให้ปกป้องคุ้มครองเด็กผู้ชายที่ถือกำเนิดมาในครอบครัว และเพื่อเป็นการขออำนวยพรให้เด็กที่เกิดมาได้เติบโต มีความเข้มแข็งสง่างามเยี่ยงบรรดานักรบ
การประดับตุ๊กตาเดือน 5 ในปัจจุบันนี้ มีพัฒนาการหลากหลายรูปแบบเช่นเดียวกับตุ๊กตาฮินะ ของเทศกาลวันเด็กผู้หญิง ทั้งนี้เนื่องจากสภาพบ้านเรือนและครอบครัวในปัจจุบันของคนญี่ปุ่น ไม่เอื้ออำนวยต่อการประดับอะไรที่ใช้เนื้อที่มากนัก ทำให้ชุดตุ๊กตาเดือน 5 ได้รับการออกแบบให้มีความกระทัดรัดมากขึ้น จากรูปแบบดั้งเดิมซึ่งเป็นแบบเต็มชุด มีหลายชั้น เป็นแบบที่มีชั้นเดียว มีตู้กระจกจัดใส่ไว้โดยเฉพาะ รูปแบบส่วนใหญ่จะมีแบบ 
หมวกนักรบ 兜飾り : かぶとかざり
ชุดเกราะ
鎧飾り : よろいかざり 
ตุ๊กตาที่สวมใส่ชุดนักรบ
大将飾り : たいしょうかざり

兜  : かぶと

kabuto

หมวกนักรบ

: よろい

yoroi

ชุดเกราะ

大将 : たいしょう

taishou

ทหาร

飾り : かざり

kazari

ประดับ ติดตั้ง


ซึ่งนอกเหนือจากตุ๊กตานักรบแล้ว ยังมีการทำเป็นรูปของตัวเอกในตำนาน เช่น โมโมทาโร่ คินทาโร่ บางครั้งยังอาจเป็นรูปมิกกี้เมาส์อีกด้วย แต่อย่างไรก็ตามในบรรดาการประดับตุ๊กตาชุดนักรบนั้น สิ่งประกอบสำคัญที่จะเห็นอยู่เสมอคู่กับชุดเกราะ หรือ หมวกนักรบ คือ ธนู และดาบซามุไร

สำหรับเรื่องราวของเทศกาลต่อไป หลังจากวันเด็กนี้แล้วนั้น คือเทศกาลทานะบาตะซึ่งฉลองกันในเดือนกรกฎาคมนะคะ ครูกุ้งก็จะพยายามสรรหาสาระมาบอกกล่าวกันต่อไป คอยติดตามนะคะ

ขอขอบคุณข้อมูลจากคุณ ต่อจรัส  พงษ์สาลี